Việc nắm được khái niệm, cấu tạo và nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì sẽ giúp bạn có những hiểu biết cơ bản về hoạt động của ô tô nói chung cũng như động cơ ô tô nói tiêng, từ đó chọn được cho mình mẫu xe phù hợp.

Động cơ xăng 4 kì là gì?


Động cơ xăng 4 kì được hiểu đơn giản là một loại động cơ nhiệt, thực hiện 4 chu kì khép kín bao gồm: Nạp, Nén, Nổ, Xả nhằm chuyển hóa nguyên liệu xăng thành năng lượng chuyển động từ đó tạo ra công suất hoạt động cho động cơ ô tô.
 
Động cơ xăng 4 kì
Động cơ xăng 4 kì chuyển hóa năng lượng xăng thành năng lượng chuyển động

Động cơ xăng 4 kì có cấu tạo thành 14 bộ phận khác nhau, đảm nhận những chức năng riêng có ý nghĩa quan trọng với chiếc ô tô bao gồm: Lọc không khí, ống nạp, Xupap nạp, Xupat xả (còn gọi là van xả và van nạp), ống xả, bình giảm thanh, nắp xilanh, Xilanh, Pit -tong, Xecmang, thanh truyền, trục khủyu, cacte, bugi.

Vậy các bộ phận này hoạt động ra sao, có quan hệ với nhau như thế nào, trước khi đi giải đáp điều này thì hãy cùng tìm hiểu một số thuật ngữ cơ bản liên quan đến động cơ 4 kì sau đây:

Điểm chết:  Nhắc đến điểm chết nhiều người thường nghĩ rằng đây là một vị trí nguy hiểm, tuy nhiên điểm chết tại động cơ xăng 4 kì được xác định là vị trí cuối cùng của pit -tong trong xilanh. Tại điểm chết mọi hoạt động ngưng trệ, pit -tong lại bắt đầu đổi chiều hoạt động, tạo một chu trình khép kín, tuần hoàn, quay quanh trục khủy mới.
 
Tại điểm chết pit –tông đổi chiều hoạt động
Tại điểm chết pit –tông đổi chiều hoạt động

Pit -tong: Là một bộ phận quan trọng của động cơ, theo đó Pit -tong giữ vai trò trong việc tiếp nhận áp suất do sự giãn nở của khí cháy rồi truyền lực cho trục khuỷu để sinh công trong quá trình nổ và nhận lực từ trục khuỷu để thực hiện các quá trình khác theo nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì.

Xi lanh: Đây là khái niệm khá quen thuộc với nhều người, theo đó xilanh là một bộ phận giữ vai trò quan trọng của động cơ, nó là vật thể chứa pit –tong, để thực hiện quá trình di chuyển sinh công.

Bugi: Là bộ phận đánh lửa.
 
Động cơ xăng 4 kì
Động cơ xăng 4 kì có 14 bộ phận khác nhau
 

Nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì


Thông thường động cơ xăng 4 kì được dùng khá phổ biến trong ngành sản xuất ô tô hiện nay, với tỉ lệ tiêu thụ cao, vừa tiết kiệm nguyên liệu, công suất hoạt động tốt … Theo đó nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì bao gồm 4 chu trình theo đúng tên gọi của nó.
 
  • Quá trình nạp: Khi pit -tong di chuyển từ  trên xuống dưới xilanh, tạo ra một khoảng trống giúp cho hỗn hợp xăng không khí được dẫn vào một cách thuận lợi qua đường ống dẫn khí. Khi xupap nạp được mở thì xupap xả được đóng lại, trong suốt quá trình nạp này, lượng xăng tiếp tục bay hơi tăng khả năng hòa xăng vào không khí, đây được gọi là quá trình chế hòa khí.
  • Quá trình nén: Tại quá trình này, xupap nạp và xả đều được đóng lại, pitong tiến hành việc chuyển động trở lên trên xilanh, trước khi chạm tới điểm chết để thực hiện chu trình mới, thì bugi đánh lửa đốt cháy hòa khí
 
Sơ đồ nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì
Sơ đồ nguyên lý hoạt động của động cơ xăng 4 kì
 
  • Quá trình cháy dãn nở: (nổ) là quá trình cháy cưỡng bức do tia lửa điện bugi gây nên ở quá tình nén khi đốt cháy hòa khí (hỗn hợp xăng ở dạng hơi và không khí). Quá trình cháy xảy ra mãnh liệt và nhanh cùng với đó pit -tong đã thực hiện chuyển động tới điểm trên của xilanh và nhanh chóng di chuyển xuống điểm dưới quanh thanh trục khuỷu và thanh truyền được kết nối với nhau nhằm tạo ra sự chuyển động nhịp nhàng của chu trình.
  • Quá trình thải khí: đây kì cuối cùng trong chu trình hoạt động của động cơ xăng 4 kì, kết thúc quá trình này, động cơ xăng lại bắt đầu lặp lại một chu trình mới, theo đó xupap xả mở xupap nạp đóng, Pit -tong chuyển động trở lên xilang đẩy khí xả ra ngoài, ở cuối chu trình xupap nạp và xupap xả đều mở nhằm đẩy hết khí thải ra ngooài
 
 
Động cơ xăng 4 kì phổ biến
Động cơ xăng 4 kì phổ biến ở các dòng ô tô chạy bằng nguyên liệu xăng hiện nay

Trên đây là những kiến thức cơ bản nhất về động cơ xăng 4 kì về khái niệm, cấu tạo và nguyên lý hoạt động. Mặc dù trong nhiều năm nay các dòng xe điện dần được tiếp cận phổ biến nhiều trên thị trường, tuy nhiên động cơ xăng vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động của những chiếc ô tô. Tham khảo một số dòng xe ô tô chạy xăng được ưa chuộng hiện nay nếu bạn chưa tìm được cho mình một mẫu xe phù hợp nhé: